تاریخ انتشار :

گفت‌وگو با پژوهشگر فضاي مجازي بين‌الملل

مشکل حضور ایرانیان در ویکی‌پدیا چیست؟ / چرا مطالبی که در ویکی‌پدیا میگذاریم حذف می شود

اگر معنای واژه‌ای را درگوگل جست‌وجو کنیم معمولاً اولین نتیجه ویکی‌پدیاست. ویکی‌پدیا منبع اطلاعاتی در زمینه‌های مختلف است

به گزارش رهیافتگان (پایگاه جامع مبلغین و تازه مسلمانان ) گفتگو از معصومه طاهری / اگر معنای واژه‌ای را درگوگل جست‌وجو کنیم معمولاً اولین نتیجه ویکی‌پدیاست. ویکی‌پدیا منبع اطلاعاتی در زمینه‌های مختلف است. اما چرا ما حضور جدی در این فضا نداریم؟! عده‌ای می‌گویند باید خودمان فضایی مانند ویکی‌پدیا طراحی کنیم اما در عمل هیچ‌گاه شاهد حرکت جدی و قدرتمندی در این عرصه نبوده‌ایم. عده‌ای دیگر معتقدند ما هرچه در ویکی‌پدیا بنویسیم توسط صهیونیست‌ها پاک می‌شود که همین مهم‌ترین دلیل عدم حضور افراد حزب‌اللهی در ویکی‌پدیاست. به‌همین خاطر گفت‌وگویی داشتیم با استاد روح‌اللهی یکی از محققان فضای مجازی که خواندن آن خالی از لطف نیست.

لطفاً بفرمایید حضور اشخاص مذهبی در فضای مجازی چگونه است؟
حضور که هست. نمی‌شود ندید گرفت. خوشبختانه برخی از سایت‌های دینی بخش زبان انگلیسی هم دارند ولی با این وجود کافی نیست. غربی‌ها پیرامون موضوعات دینی شناخت صحیح ندارند و عمدتاً از آموزه‌های وهابیت اطلاعات اسلام را دریافت کرده‌اند. البته مواردی مثل آثار شهید مطهری به انگلیسی در فضای مجازی موجود هست ولی در شیوه‌های متنوع و خوبی ارائه نشده است و جای کار زیادی دارد ولی طبق استانداردهای بین‌المللی مطالب را تولید نمی‌کنیم.

بعضی‌ها معتقدند نباید وارد فضای ویکی‌پدیا شد زیرا صهیونیستی است و آنها هدایت و کنترل می‌کنند. نظر شما چیست؟
این‌ مسئله دومعنا دارد. یکی بحث مدیریت ویکی‌پدیاست که از قدرت خودش سوءاستفاده کند تا مطالب به نفع صهیونیست‌ها در این دانشنامه نوشته شود. دیگر آنکه مدیریت سایت نسبت به دین و جناح‌‌ها کاری نداشته باشد ولی صهیونیست‌ها خیلی فعال باشند و مطالب زیادی بنویسند. با توجه به شواهد و قرائن احتمال معنای اول بسیار ضعیف است. ولی معنای دوم کاملاً وجود دارد. نویسنده‌های صهیونیست خیلی زیاد کار می‌کنند در حالی ‌که مخالفان صهیونیست‌ها خیلی کمتر فعال هستند.

گفته می‌شود ما هر مطلبی در ویکی‌پدیا می‌گذاریم حذف می‌شود، نظر شما چیست؟
باید شفاف‌سازی کنیم که مدیریت سایت ویکی‌پدیا چه معنایی دارد. این سایت در چندین سطح مدیر دارد برای مدیر شدن هیچ محدودیتی هم نیست. هرکس می‌تواند مدیر شود. مدیران در فضای مجازی هستند و الزامی برای حضور فیزیکی در دفتر ویکی‌پدیا ندارند. کسی‌که در این سایت فعال باشد و نشان بدهد می‌‌تواند در کارهای مدیریتی ویکی‌پدیا نقشی داشته باشد این امکان برای مدیریت او وجود دارد. مهم نیست که مدیران از چه کشوری باشند. ایرانی‌ها هم در سطوح مختلف مدیریتی ویکی‌پدیا حضور دارند. تنها هیئت مدیره اصلی است که به صورت حضوری در دفتر مرکزی بنیاد ویکی‌پدیا تصمیم‌گیری‌های اجرایی درباره سرورهای سایت و مباحث اداری دارند. این رده چندان درباره محتوای سایت تصمیم‌گیری نمی‌کنند. رده‌های پایین‌تر تصمیم به حذف مطالب یا تأیید دارند. حذف کردن بخشی از مقاله را هر کسی می‌تواند انجام بدهد. حتی کسی ‌که اولین روز ورودش به سایت باشد، ولی کارهای وسیع‌تر مثل حذف کردن کل یک صفحه در اختیار مدیران است. البته آن هم یک کاربر که مدیر نیست می‌تواند از یک مدیر درخواست حذف کند؛ یعنی مدیر شدن مزیت خاصی نیست. همه موظفند بر اساس سیاست‌ها و استانداردهای ویکی‌پدیا در این سایت مطلب بنویسند و ویرایش کنند. کاربران عادی هم اگر احساس کردند جایی خلافی در سایت شده می‌توانند برای مدیر پیام بگذارند و مدیر حذف کند.

پس معتقدید دلیل حذف مطالب شیعی و انقلاب اسلامی در ویکی‌پدیا به‌خاطر حضور بیشتر و فعال‌تر تفکرات مخالف است؟
بله، حذف اینگونه مطالب دو علت دارد یکی اینکه افراد مخالف حضور فعال و بیشتری دارند و دیگر عدم آشنایی این نویسنده‌ها با قوانین و استانداردهای سایت ویکی پدیاست. این سایت یک دانشنامه است که از تعداد زیادی مقاله تشکیل شده است. هربخش در واقع یک مقاله است و برای اینکه مقالات کیفیت داشته باشند، یکسری استانداردها را تعیین کرده‌اند. هیچ تبعیضی بین افراد و ملیت‌ها نیست. باید مطلبی که در این سایت نوشته می‌شود مستند و معتبر باشد. این برای همه لازم ‌الاجراست. خود کاربران هم بر اجرای قوانین نظارت دارند. اگر مخالف با استانداردهای کیفی باشد هر کسی اجازه دارد و می‌تواند آن مطلب را حذف کند. علت اینکه مطالبی حذف می‌شود عمدتاً به خاطر همین مسئله است.

گاهی مطالب از سایت و نشریه مشهور برداشته می‌شود ولی باز هم حذف می‌کنند، چرا؟
مشهور بودن منبع مهم نیست. ممکن است سایتی مشهور باشد اما معتبر نباشد بین معتبر بودن و مشهور بودن فرق است. اولین شرط اعتبار یک سایت، مجله یا روزنامه این است که هیئت تحریریه مشخص، شناخته شده و کارشناس داشته باشد. ممکن است مقاله‌ای نوشته شده باشد اما نویسنده‌اش مشخص نیست این اعتبار ندارد زیرا نویسنده معلوم نیست چه کسی است. اعتبار نوشته با نویسنده یا ناشر است؛ بنابراین آن مطلب معتبر نیست. باید فرایند خبر را به صورت شفاف و درست مشخص کنند وقتی سایتی چندین بار مروج شایعات باشد از اعتبار فاقد می‌شود.

آیا در ویکی‌پدیا فیلم را هم می‌توان به‌عنوان منبع معرفی کرد؟
بله، منبع می‌تواند آنلاین باشد مثل سایت‌های خبری، علمی، سایت‌های علما و مراجع معتبر یا اینکه منبع می‌تواند آفلاین باشد مثل کتاب‌ها و مجلات یا کتاب‌های قدیمی که لینک اینترنتی ندارد. حتی یک فیلم یا برنامه پخش شده تلویزیونی، اما این فیلم هم باید معتبر باشد. مطالب فیلم باید مستند به مدارک و منابع معتبر باشد. صرفاً بر اساس شایعات و ادعاهای بی‌پایه و اساس نباشد. اگر غیر از این بود معتبر نیست.

وبلاگ ها در چه شرایطی منبع ویکی‌پدیا می‌شوند؟
وبلاگ‌ها معمولاً منبع اولیه هستند ولی در کل همان قضیه صادق است باید نویسنده شناخته شده و متخصص در مطالبش باشد و دارای کتاب یا مقاله باشد. ویکی‌پدیا قانونی دارد که باید منابع علاوه بر اعتبار دارای منابع ثانویه باشند؛ یعنی اینکه از روی تحقیق اولیه ارائه نگردند. منبعی غیروابسته به موضوع مقاله آن را معرفی کند. مطالبی که دیگران درباره آن شخص نوشته باشند. مثلاً برای معرفی یک فرد نباید به منابعی که خود فرد تولید کرده یا وابسته به او هستند استناد کرد.

اغلب منابع به زبان مقصد کم است مثلاً منبع انگلیسی است. آیا می‌توان برای معرفی کشورمان در بازنوشت مطالب در ویکی‌پدیا به زبان فارسی رفرنس داد؟
بله، در قوانین ویکی‌پدیا الزامی نیست که زبان منبع مقاله با زبان مقاله یکی باشد. می‌توان به منبع فارسی و عربی و زبان‌های دیگر ارجاع داد به شرطی که معتبر باشد. البته اولویت با منابعی است که به زبان مقاله باشد. مثلاً شما اگر یک صفحه انگلیسی در ویکی‌پدیا درست می‌کنید بهتر است که منابع هم انگلیسی باشند ولی اجباری هم نیست. اولویت است.

حضور دانشمندان و علمای دینی را در این سایت‌ها برای پاسخ دادن به ابهامات چطور دیدید؟
متأسفانه از ایران خیلی کم پاسخ می‌دهند بیشتر از سوی وهابی‌ها سؤالات پاسخ داده می‌شود که به شدت تشیع را تخریب و به عنوان یک فرقه انحرافی معرفی می‌کنند.

سایت‌هایی مثل یاهو انسر معمولاً چقدر بازدید دارند؟
آمار را نشان نمی‌دهد ولی بر اساس اطلاعات در برخی منابع گفته می‌شود یاهو انسر پربیننده‌ترین سایت پرسش و پاسخ جهان است. در بسیاری از موارد وقتی سؤالی را در گوگل جست‌وجو کنید اولین یا دومین نتیجه یاهو انسر است. بیشتر افراد فعال در این سایت نوجوان‌ها هستند که برای پرسیدن به این سایت روی می‌آورند. حتی دانش‌آموزان تکالیف درسی خودشان را در این سایت می‌پرسند.

نمونه ایرانی هم دارد؟
پرسش و پاسخ ایرانی داریم، ولی از نظر طراحی متفاوت هستند و مخاطب‌شان محدودتر و داخلی است.

در پایان صحبت خاصی دارید بفرمایید.
برای انتشار عکس‌ در سایت‌های بین‌المللی نیاز به رعایت کپی رایت است، مخصوصاً اجازه کتبی عکاس. متأسفانه در کشورما رایج است که استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است ولی این جمله از نظر حقوقی ارزش ندارد و مبهم است. باید از جملات استاندارد بین‌المللی استفاده کرد که بهترین نمونه مجوز creative commens  است که بسیار مفید است و باعث نشر بین‌المللی عکس می‌شود. مثلاً صهیونیست‌ها  می‌گویند این عکس قانون کپی‌رایت را رعایت نکرده بنابراین حذف می‌شود.! البته با همین قوانین بسیاری از مطالب و عکس‌های خلاف آنها هم می‌شود حذف کرد.

اشتراک گذاری :


  1. محمدرضا گفت:

    عالی

آخرین اخبار