گفتگو با ریس حوزه علمیه هامبورگ
همه چیز در باره حوزه علمیه هامبورگ و فارغ التحصیلان آن

حوزه علمیه هامبورگ، نخستین حوزه علمیه شبانه روزی اروپا است که به صورت ابتدایی در سال ۱۳۹۲ شکل گرفت. برنامه ای که به صورت خودجوش با جذب پنج طلبه شروع شده بود، در سال تحصیلی ۹۷ـ ۹۶ دوره ی آموزشی جدید خود را با بیش از چهل طلبه ادامه داد.

 به گزارش رهیافتگان (پایگاه جامع مبلغین و تازه مسلمانان )،روز عید غدیر امسال در شهر هامبورگ آلمان اتفاقی ویژه و تاریخی رخ می‎دهد. چه اینکه در این روز درخت دانش این شهر یعنی حوزه علمیه هامبورگ رسماً به بار نشستن خود را جشن خواهد گرفت و اولین فارغ التحصیلان این حوزه در مراسم رسمی حکم پایان دوره کارشناسی خود را در رشته فقه و معارف به دست می‎گیرند. به همین بهانه و قبل از این روز تاریخی که بی‎گمان همچون تاسیس مسجد امام علی(ع) هامبورگ اتفاقی ویژه در تاریخ تشیع در اروپا محسوب می‎گردد، گفتگویی داشتیم با حجت الاسلام دکتر «حمیدرضا ترابی» ریس حوزه علمیه هامبورگ. / نهیه کننده : جمال طاهری

ابنا: نام حوزه علمیه هامبورگ برای بسیاری جالب و کمی عجیب است. لطفا در ابتدای امر در مورد این حوزه توضیحاتی بدهید.

حجت الاسلام ترابی: حوزه علمیه هامبورگ، نخستین حوزه علمیه شبانه روزی اروپا است که به صورت ابتدایی در سال ۱۳۹۲ شکل گرفت. برنامه ای که به صورت خودجوش با جذب پنج طلبه شروع شده بود، در سال تحصیلی ۹۷ـ ۹۶ دوره ی آموزشی جدید خود را با بیش از چهل طلبه در دو بخش برادران و خواهران از کشورهای آلمان، فرانسه، هلند، اتریش و سوئیس، در ساختمان اختصاصی نوخرید در زمینی به مساحت ۱۴۰۰ متر مربع جشن گرفت. در برنامه ی آموزشی حوزه علمیه هامبورگ، طلاب بومی منطقه، ظرف یک سال با زبان فارسی، قرآن کریم و احکام شرعی ابتدایی آشنا می شوند و از سال دوم به تحصیل دروس حوزوی در مقطع کارشناسی می پردازند. مراسم پایان اوّلین دوره کارشناسی رشته فقه و معارف با تأیید المصطفی در عید غدیر امسال برگزار خواهد شد تا از ابتدای سال تحصیلی جدید، در مقطع ارشد در رشته معارف و فلسفه اسلامی ارائه گردد.

ابنا: دروسی که در این حوزه تدریس می‎شود، چسیت و چه تفاوت هایی با دورس حوزوی ایران دارد؟

حجت الاسلام ترابی: دروس این حوزه بر اساس عناوین و سرفصل های تعریف شده از سوی المصطفی با اعمال تغییراتی متناسب با منطقه و با استفاده از ظرفیت اساتید موجود و مدعو ارائه می شود، دروسی مانند: ادبیات فارسی، ادبیات عرب (صرف ساده، هدایه، ابن عقیل، مغنی، تجزیه و ترکیب و جواهر البلاغه)، اصول فقه (موجز، اصول فقه مظفر) فقه (رساله امام، شرح لمعه) منطق و فلسفه (آموزش منطق، منطق مظفر، آشنایی با فلسفه و بدایه الحکمه) و دروسی که ان شاء الله در ترم آینده افزوده خواهد شد، عبارتند از: رسائل، مکاسب و نهایه الحکمه.

ابنا: در روز عید غدیر چند نفر از حوزه علمیه هامبورگ و با چه گرایش علمی مدارج علمی دریافت می‎کنند؟

حجت الاسلام ترابی: بإذن الله تعالی تعداد چهار نفر در رشته فقه و معارف اسلامی در مقطع کارشناسی دوره پنج ساله به دریافت گواهی مفتخر خواهند شد تا برای گذراندن دوره ارشد آماده شوند.

ابنا: آیا پیش از هامبورگ در نقاط دیگری در اروپا حوزه‎ علمیه وجود داشت؟

حجت الاسلام ترابی: البته من هنوز موفق نشده ام همه جای اروپا را استقراء کنم ولی به اذعان اشخاص مطلع مانند ریاست محترم جامعه المصطفی، حوزه علمیه هامبورگ نخستین و تنها حوزه علمیه تمام وقت و شبانه روزی در سراسر اروپاست. پیش از این در خود هامبورگ، آکادمی اسلامی آلمان از سال ۲۰۰۱ میلادی به مدت سه سال یک دوره آموزشی دروس اسلامی برگزار کرده بود، اما عنوان حوزه علمیه بر آن صدق نمی کرد و در قالب مدرسه آخر هفته بود که در دو روز تطعیل آخر هفته کلاس برگزار می کرد و ویژگی های دیگری داشت تا این که در سال ۱۳۹۲ فعالیت آموزشی حوزوی به صورت خودجوش به شکل ابتدایی با حضور پنج نفر از جوانان آلمانی شروع شد.

حجت الاسلام و المسلمین ترابی رئیس حوزه علمیه هامبورگ

ابنا: ایده اولیه شکل گیری حوزه علمیه هامبورگ از کجا آمد؟

حجت الاسلام ترابی: ایده تشکیل فضای علمی آموزشی به شکل متداول در اروپا، توسط ریاست وقت مرکز اسلامی هامبورگ جناب آیت الله رمضانی دو سال پیش تر از آن مطرح شده بود و توسط معاون وقت مرکز دنبال شد ولی به دلایل مختلف علیرغم پیگری‎های زیاد نتوانست مجوزهای لازم را از دانشگاه های داخلی اخذ کند و در مقام عمل پیش نرفت. در مقطع اخیر بود که تعدادی از جوانان از برخی شهرهای آلمان گردهم آمدند و به طور غیر رسمی در مسجد امام علی علیه السلام به تحصیل علوم اسلامی پرداختند. لذا گرچه در ابتدا این حرکت تا حدّی خودجوش بود ولی خیلی زود به هدایت الهی منجر به تشکیل حوزه ـ به معنای دقیق کلمه ـ گردید و بعد از آن بود که مجوز لازم را از داخل اخذ کرد و بعد از چند سال توسط آموزش عالی هامبورگ هم به عنوان یک مرکز آموزش عالی مورد شناسایی و همکاری قرار گرفت.

ابنا: سال‎های نخست که این طلاب جذب شدند وضعیت حوزه از حیث کمی و کیفی به چه شکل بود؟

حجت الاسلام ترابی: در ابتدای کار بنا به ملاحظاتی، ضوابط سختی برای پذیرش داوطلبان اعمال نشد و تقریبا به همه داوطلبان میدان داده شد. از آنجا که برخی از این جوانان از شهرهای دیگر غیر از هامبورگ آمده بودند خود بخود این ایده که برخی مطرح می کردند و می‎گفتند آنها فقط تا ظهر درس بخوانند و بعد برای نهار و استراحت به خانه خود برگردند، ناکارآمد شد. لذا با این استدلال، مرکز اسلامی هامبورگ مکانی را در خود مسجد امام علی علیه السلام تأمین کرد. به هر حال، این جمع نوپا و در جستجوی راه و رسم زندگی طلبگی به عنوان نخستین طلاب حوزه علمیه شبانه روزی اروپایی شمرده می شوند و حرکت اخلاص مند و اصیل آنان مورد تأیید و حمایت بزرگان قرار گرفت. امّا همکاران ما در مرکز اسلامی هنوز باید آمادگی بیشتری برای مواجهه با این رویداد پیدا می کردند. با وجود معنویت بسیار بالای ورودی ها، شرایط پذیرش، درس و انضباط داخلی از جهات مختلف باید متحول می شد. تهیه یک وعده غذای ناهار برای آنها یکی از مشکلات بود. خوابگاه هم یک اتاق قدیمی نمناک واقع در زیرزمین مسجد بود که برای جوانان اروپایی تا حدّی دافعه داشت گرچه به دلیل گسترش فعالیت‌های مرکز اسلامی در این دوره، برای همین مکان نامناسب هم به زحمت موافقت به دست آمد. آنها باید تمام روز را به درس و بحث می‌گذراندند و فرصتی برای کار نداشتند، ولی با این حال هیچ گونه کمک مالی حتی برای پایین‌ترین سطح امرار معاش طلبگی یعنی شهریه وجود نداشت. بیمه هم که یک امر اجباری است به همین منوال بود. لذا گرچه عشق به قرآن و عترت اکثر آنها را حفظ کرد و در جشن آتی ان شاء الله شاهد پایان دوره کارشناسی آنها خواهیم بود ولی طبعا برخی از آنان که به رفاه بالاتری عادت کرده بودند تاب تحمل نداشتند و در جا زدند.

مهم‌تر از همه این که هنوز هیچ برنامه حساب شده‌ای وجود نداشت و دقیقا نمی دانستیم چه مسیری را باید طی کنیم؟ زبان پایه چه باید باشد؟ مدارک علمی از کجا باید تأیید شود؟ گرایش تحصیلی را چگونه پایه گذاری کنیم؟ از چه سنی طلبه بپذیریم؟ چه شرایطی برای پذیرش لحاظ کنیم؟ با توجه به سطح سواد دینی جوانان اروپایی مسأله استاد و تعیین کتاب را به چه شکل حل کنیم؟ مخاطبین خود را چگونه شناسایی، توجیه و جذب کنیم؟ هویت طلبگی را چگونه در فضای متفاوت اروپا برای آنها جا بیندازیم و دهها پرسش دیگر. این ها پرسش‌های اساسی بود که پاسخ در خور برای هر کدام از آنها مستلزم صرف وقت و نیروی فکری بود و بحمدلله به تدریج یکی یکی از خزانه غیب الهی و با تلاش مجموع همکاران پاسخ یافت.

ابنا: در حال حاضر چند نفر و از چه ملیتی در این حوزه مشغول به تحصیل هستند؟

حجت الاسلام ترابی: در نیم سال اخیر مجموع تعداد داوطلبانی که تشکیل پرونده دادند به ۵۱ نفر رسید که با احتساب ریزش ها،بیش از چهل نفر اشتغال دائمی به تحصیل دارند و در دو بخش برادران و خواهران از کشورهای آلمان، فرانسه، هلند، اتریش و سوئیس هستند. آنها از قومیت‌های مختلف آلمانی اصل تا دو رگه هایی از قومیت ایرانی، ترک، کرد، عرب، مغربی، بالکان و … هستند.

ابنا: ظاهرا زبان فارسی را به عنوان زبان واحد در حوزه علمیه هامبورگ انتخاب کردید. چرا این زبان را انتخاب کردید؟

حجت الاسلام ترابی:بله؛ ما در ابتدا با زبان آلمانی شروع کردیم ولی با حضور ملیت‎های مختلف که به زبان‎های دیگری مثل فرانسه و هلندی سخن می گفتند به این طرف هدایت شدیم که باید به فکر زبان مشترک دیگری باشیم. و بعد از حدود شش ماه به زبان فارسی رسیدیم. دلایل زیادی برای این انتخاب وجود داشت از جمله این که: ۱ـ استاد بالفعل که بتواند تمام علوم اسلامی را تدریس کند و در دسترس هم باشد تنها به زبان فارسی بود؛ همچنین کتاب درسی بالفعل که بتوان علوم اسلامی را از روی آن به دقت و صرافت تدریس کرد به زبان فارسی است.؛ ۲ـ در آینده وقتی که طلاب بخواهند در ایران از محضر مراجع استفاده کنند مجبور خواهند بود فارسی بیاموزند پس چه بهتر که از الان شروع کنند؛ ۳ـ با تسلط بر این زبان به تولیدات علمی مؤسسات قم و نیز به عرفان اصیل اسلامی و خزانه ادب فارسی دسترسی خواهند داشت؛ ۴ـ با زبان گفتمان انقلاب اسلامی آشنا می شوند؛ و …. امروز شک نداریم که این انتخاب درست بوده و خیرات و برکات آن برای ما ملموس است. برای این کار از متخصصین زبان فارسی از المصطفی دعوت کردیم و با استاندارهای بسیار بالا زبان آموزی می‎کنیم، به گونه ای که هنوز برای خیلی‎ها باورکردنی نیست که چگونه این جوانان به این خوبی فارسی می‎آموزند. البته ما به تدریج دوره تربیت استاد زبان فارسی را در هامبورگ برگزار کردیم و الان عده‎ای از خود طلاب به عنوان کمک استاد هستند و یک قطب فارسی آموزی به وجود آمده و بحمدالله کرسی اختصاصی زبان و ادبیات فارسی در حوزه علمیه هامبورگ وجود دارد.

ابنا: نسبت حوزه علمیه هامبورگ با حوزه‎های علمیه قم و نجف چیست؟

حجت الاسلام ترابی: طبیعی است که حوزه علمیه هامبورگ در امتداد حوزه علمیه نجف اشرف به عنوان حوزه دیرپای مکتب اهل البیت علیهم السلام با آن میراث گران بها در فقه، اصول، حدیث، تفسیر، تاریخ و … است، همچنان که به حوزه علمیه قم به عنوان حوزه الهام بخش و به تعبیری حوزه مادر می‎نگرد.

لذا به اقتضای حوزوی بودن، اهداف و نیز مدل آموزشی حوزوی را مورد نظر دارد. یعنی در صدد پرورش دانشمند دین و عالم ربانی بر پایه روش‎های سنّتی استاد و شاگردی، حجره نشینی، مباحثه و …. است؛ چرا که این مدل را اصیل و نزدیک ترین مدل به روش علمی آموزشی مدرسه اهل البیت علیهم السلام می‎دانیم که همواره خاستگاه روحانیون و محقّقین طراز اوّل در عرصه دین بوده و خواهد بود. لذا حوزه علمیه هامبورگ از قواعدی کلّی حاکم بر حوزه‎ها پیروی می‎کند و از فضای روشنفکری افراطی و عدول از چهارچوب‎های خشک غیر حوزوی پرهیز دارد.

اما این سخن با تکامل مدل های آموزشی با تکیه و پافشاری بر اصالت های حوزوی و رفع و تکمیل نواقص و نارسایی ها بر اساس اجتهاد مشروع در روش ها با الهام از روش‎های تحقیقاتی متداول در دنیا و نقاط قوت دانشگاههای بین المللی منافات ندارد. حوزه‎های علمیه در طول تاریخ هر یک به تناسب محیط، شرایط اجتماعی و نیز نیازها جهت گیری‎هایی داشته‎اند مثلا حوزه نجف رویکرد خاصی داشته و دارد، همچنان که حوزه علمیه قم با صدها مدارس موجود در آن نیز رویکرد خاص خود را دارد، کما این که حوزه علمیه مشهد مقدس یا اصفهان نیز اینگونه‎اند ولی در نگاه کلی همه آنها حوزه همسو هستند نه معارض. به نظر می‎رسد همین امر درباره حوزه علمیه هامبورگ نیز باید صادق باشد یعنی به تناسب محیط، شرایط و نیازها، باید هویت حوزوی خودش را همسو با حوزه مادر و سایر حوزه‎های علمیه کلان جهانی تعریف کند. ان شاء الله. مثلا اینجا سرزمین صنعت، فلسفه و علوم انسانی غربی است. لذا رویکرد مطالعاتی در اینجا در عین لازم دانستن سنّت‎های حوزوی و التزام به آنها باید به گونه‎ای باشد که بتواند پاسخگو باشد.

حوزه علمیه هامبورگ به مثابه یک حوزه اروپائی می‎تواند کارکردهای مختلفی داشته باشد، از جمله:  ۱- کارکرد ترویجی نسبت به دانش تولید شده در حوزه‎های مادر ۲- رصد مسائل و موضوعات جدید جهت بررسی در حوزه‎های مادر ۳- ایفای نقش پل رابط بین حوزه‎های مادر و مجامع علمی اروپائی ۴- تلاش برای تولید دانش دینی متناسب در دراز مدت.

ابنا: ویژگی های برجسته حوزه علمیه هامبورگ را چه می‎دانید؟

حجت الاسلام ترابی: مخاطب این حوزه فقط شیعیان یا مسلمانان نیستند بلکه مخاطب آن بشریت است. مهمترین ویژگی‎اش این است که می‎خواهد باذن الله تبارک و تعالی یک حوزه علمیه حقیقی ـ و نه فقط یک مدرسه علمیه ـ با همه لوازم یک حوزه همسو با سایر حوزه‎های علمیه جهان اسلام باشد؛ یعنی در همه سطوح شاگرد، استاد، محقق، مبلغ، معلم و نیروی خدمت رسان دینی تربیت کند و پاسخگوی نیازهای منطقه باشد. حالا اگر بنا باشد چند برجستگی ذکر شود می‎توان موارد زیر را نام برد:

۱ـ مسأله تهذیب و تقویت معنویت در سرزمین بحران‎زده معنوی برای این حوزه امر مهمی است که برای آن طرح و برنامه وجود دارد. کلاس اخلاق ثابت هفتگی و جلسه روضه ثابت هفتگی در کنار دعای عهد جمعه‎ها، حضور تعریف شده در دعای کمیل هفتگی و نمازهای جمعه در مسجد امام علی علیه السلام، اهمیت به تلاوت قرآن و آموزش مهارت نغمات و مقامات قرآنی در این راستاست؛ ۲ـ مسأله آموختن روش‎های خدمت دینی به جامعه که مهارت‎های سخنرانی و مهارت کلاس داری، تربیت کودک و نوجوان، مشاوره خانواده و پاسخگویی به احکام در این راستاست؛ ۳ـ اهمیت دادن به زبان آموزی فارسی و عربی به شکل جامع مشتمل بر مهارت درک مطلب، گفتن، نوشتن و شنیدن؛ ۴ـ توجه به علوم روز که در دانشگاه های علوم انسانی به آن توجه می‎شود و در حوزه‎ها کمتر مورد توجه است مثل فلسفه غرب و مطالعات دین شناسی جدید؛ ۵ـ اهمیت دادن به مسائل تربیتی همان طور که در قدیم در حوزه‎ها متداول بوده و رابطه استاد شاگردی فراتر از یک برنامه نظری و آموزش ذهنی صرف، وجود داشته است.

ابنا: با توجه به اینکه شما هم در قم و هم در هامبورگ در امر تربیت طلبه فعالیت داشته‎اید، به نظر شما مسائلی که به صورت خاص برای تربیت طلاب اروپائی از حیث امور پرورشی و آموزشی باید لحاظ شود چه مواردی هستند؟

حجت الاسلام ترابی: پرسش جالبی است. دو فضای کاملا متفاوت را تجربه کردم. به عنوان مثال جوانان اروپایی در مدارس به لحاظ محتوا و نیز به لحاظ روشی فرسنگ‎ها با آموزه‎های اسلامی و روش‎های حوزوی فاصله دارند. و این خلأ باید مد نظر باشد. این کار را دشوار می‎کند. اما از آن طرف نقاط قوت هم وجود دارد. هر کدام از آنها به چهار یا پنج زبان تکلم می‎کنند و نفس مستعدی دارند و می‎توان همه چیز را از ابتدا برای آنها چید. این هم یک نکته مثبت دیگر است. البته بحث در این باره تخصصی است و مجال دیگری می‎طلبد.

ساختمان حوزه علمیه هامبورگ

ابنا: آیا در غرب و به ویژه آلمان مشکلات و موانع محیطی و سیاسی هم سر راه فعالیت حوزوی وجود دارد؟

حجت الاسلام ترابی: طبیعتی هیچ جا بی مشکل نیست ولی به قول یکی از آقایان ادبا، مشکلات مثل سنگهایی است که جلوی حرکت یک رودخانه قرار می‎گیرد و صدای آب را بلند می‎کند و رنگ آن را سفید و شفاف می‎سازد و در نتیجه باعث زیبایی بیشتر و جلوه بهتر جریان رودخانه می‎گردد. پیش داوری‎ها راجع به اسلام و سوء ظن برخی از یک طرف و تبلیغات رسانه‎ای علیه اسلام، مسلمانان و جامعه دینداران برخی از این مشکلات است. دوری از حوزه علمیه مادر و کمبود نیروی کارآمد، همراه، با تجربه و فاضل نیز در همین ردیف است و ضعف پشتیبانی مالی و برخی نارسایی‎های دیگر را هم می‎توان به آن افزود. اما هنر آن است که به مدد الهی و در سایه تدبیر، توسل و تلاش نارسایی ها به فرصت تبدیل گردد.  ان شاء الله. ما در آنجا سعی می‎کنیم به آنها نشان دهیم و توضیح ارائه کنیم که چگونه حضور مکتب اهل البیت علیهم السلام می‎توان منشأ برکت، خدمت و امنیت برای آنها باشد و جلوی افراطیون را سد کند.

ابنا: طلابی که مقطع کارشناسی را به پایان می‎رسانند، برای ادامه تحصیل چه برنامه‎ای دارند؟

از همین الان مجوز ارشد در رشته فقه و فلسفه طبق برنامه المصطفی اخذ شده و البته قبل از آن ان شاء الله یک سال برنامه جامع تفسیر قرآن، نهج البلاغه و صحیفه را اجرا خواهیم کرد تا بیش از پیش با متون اصیل و منابع اولیه معارف الهی آشنا شوند. البته به خواست الهی همزمان با تحصیل در مقطع ارشد از آنان به عنوان کمک استاد در همین حوزه و نیز مبلغ حلقه معارف و تربیت کودکان، نوجوانان و جوانان در منطقه استفاده خواهد شد. همچنین بنابر مقتضیات منطقه بنا داریم به امید خدای سبحان، طلاب را برای استفاده از محضر مراجع بزرگوار و نیز اخذ مدارک دکتری برای مدت چند سال به ایران بفرستیم، همچنان که برنامه ارتباطی با دانشگاهها و مراکز آموزش عالی اروپایی را برای آنها تدارک دیده‎ایم تا از مدارک علمی دانشگاههای شناخته شده دنیا نیز برخوردار گردند و برای ورود آسان‎تر به بازار کار فرهنگی و  علمی در سطح جامعه اروپا آماده شوند. ان‎شاء الله.

ابنا: در پایان نکته خاصی در نظر دارید بفرمایید.

حجت الاسلام ترابی: از شما و همکارانتان برای ترتیب دادن این گزارش و زحمتی که متحمل شدید تشکر می‎کنم. در مرکز اسلامی هامبورگ این روزها همراه با پایان اولین دوره کارشناسی حوزه شاهد تغییرات و تحولات مدیریتی  هم هستیم. آیت الله رمضانی بعد از یک دوره موفق ده ساله مدیریت بر مرکز اسلامی از هامبورگ به کشور بر می‎گردند و برادر ارجمند جناب حجت الاسلام و المسلمین دکتر مفتح که از خاندان علم، اخلاق و ایثار هستند جایگزین ایشان می‎شوند. بر خود لازم می‎دانم از مساعی جمیل آیت الله رمضانی که در همه مراحل تکوین و تشکیل این تراث تربیتی و فرهنگی عظیم نقش بی‎بدیل ایفا کردند، خصوصا در خرید ساختمان اختصاصی حوزه با کمک مالی مردم بومی منطقه تلاش ویژه داشتند تشکر و قدردانی نمایم و برای ریاست جدید مرکز اسلامی هامبورگ از پیشگاه با عظمت حضرت حق سبحانه و تعالی طلب موفقیت نمایم و نیز برای دانش آموختگان و دیگر طلاب و اساتید این حوزه آرزوی توفیقات روز افزون نمایم؛ چرا که این حوزه هنوز در ابتدای راه است و به مهربانی باغبان، آفتاب عنایت الهی و باران بلکه طوفان تلاش و سخت کوشی سخت محتاج است.

همتی بدرقه راه کن ای طائر قدس / که دراز است ره مقصد و من نو سفرم

پی نوشت:

حمیدرضا ترابی متولد ۱۳۵۱رودسر است. او دانش آموز ممتاز و از رزمندگان دفاع مقدس و خانواده ایثارگران بود و در زادگاهش به اخذ دیپلم ریاضی و فیزیک موفق گردید. با توصیه مرحوم ابوالشهداء جنیدی وارد حوزه علمیه قم شد و در ایام تحصیل در مدرسه علمیه حقانی و رضویه خاطرات فراوانی از فعالیت های علمی فرهنگی بر جای گذارد. سطوح عالی فقه، اصول و فلسفه را با اشتیاق فروان خواند و بیش از سیزده سال با جدیت در درس خارج فقه و اصول بزرگان حوزه همچون حضرات آیات مکارم، جوادی آملی، وحید خراسانی، طاهری خرم آبادی و به صورت ویژه و مستمر در درس آیت الله مدرسی یزدی شرکت جست و در کنار آن از رساله سطح ۴ حوزه با موضوع ربط ثابت به متغیر در فلسفه و فیزیک با نمره عالی دفاع کرد. ۱۵ سال تدریس سطوح عالی فقه و فلسفه در حوزه و دانشگاه در کارنامه اش ثبت شده است. وی علاوه بر مدارک حوزوی خود در صدد اخذ مدرک دکتری دین پژوهی دانشگاه ادیان است و ترم آخر را به سر می برد. موسسه نخبه پروری یاران تحت هدایت او بیش از یک دهه فعالیت علمی، تربیتی و تبلیغی به دانش آموزان برخی از استانهای کشور را بر عهده دارد. وی مدرسه بقیه الله عجل الله تعالی فرجه را در سال ۹۰ در گیلان و مدرسه علمیه آیت الله بهجت را در سال ۹۲ در قم با کمک و مساعدت برخی بزرگان تأسیس کرد و با عزیمت به اروپا در پایه گذاری حوزه علمیه هامبورگ آلمان مشارکت کرد و از ابتدا تا کنون ریاست بر آن و مدیریت آکادمی اسلامی آلمان عهده دار شد.

 

به اشتراک بگذارید :

دیدگاه

لطفا دیدگاه خودتون رو بیان کنید: